Rozwód kończy małżeństwo, ale nie rozwiązuje automatycznie wszystkich spraw majątkowych. Jeśli wspólnie kupiliście mieszkanie, musicie ustalić, co stanie się z nieruchomością. Jednym z rozwiązań jest przekazanie jej na wyłączną własność jednego z byłych małżonków. Możecie przeprowadzić taki podział majątku u notariusza, bez konieczności wszczynania kolejnej sprawy sądowej. Warunkiem jest jednak porozumienie co do sposobu podziału. Jakie dokumenty trzeba przygotować? Czy przekazanie mieszkania po rozwodzie wymaga spłaty drugiej osoby? Wyjaśniamy, jak wyglądają formalności i na co zwrócić uwagę.
Czy po rozwodzie mieszkanie automatycznie staje się własnością jednego z małżonków?
Prawomocny rozwód kończy ustawową wspólność majątkową małżonków. Nie oznacza to jednak, że mieszkanie automatycznie przechodzi na własność osoby, która w nim pozostaje. Jeśli nieruchomość należała do majątku wspólnego, byli małżonkowie nadal mają do niej prawa.
Zgodnie z art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego udziały małżonków w majątku wspólnym są co do zasady równe. Nie ma przy tym znaczenia, kto zarabiał więcej ani na kogo wystawiono faktury za remont. W określonych sytuacjach można jednak żądać ustalenia nierównych udziałów. Przekazanie mieszkania jednemu z małżonków wymaga więc odpowiedniego uregulowania własności. Możecie to zrobić przez umowny podział majątku lub na drodze sądowej. Jeśli oboje zgadzacie się na warunki, podział majątku po rozwodzie u notariusza pozwala uniknąć postępowania sądowego.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy mieszkanie od początku stanowiło majątek osobisty jednego z małżonków. Dotyczy to na przykład nieruchomości kupionej przed ślubem albo odziedziczonej przez jedną osobę. Taki lokal zasadniczo nie podlega podziałowi majątku wspólnego. Jeśli właściciel chce przekazać go byłemu współmałżonkowi, potrzebna będzie inna umowa.
Jak przekazać mieszkanie po rozwodzie jednemu z małżonków?
Najprostszym rozwiązaniem jest zawarcie umowy o podział majątku wspólnego. Możecie ustalić, że mieszkanie przypadnie jednej osobie, a druga otrzyma odpowiednią spłatę. Dopuszczalny jest również podział bez spłaty, jeśli oboje wyrazicie na to zgodę. Jeżeli podział majątku obejmuje mieszkanie stanowiące odrębną nieruchomość, umowa wymaga formy aktu notarialnego. Samo pisemne oświadczenie o przekazaniu mieszkania nie wystarczy do przeniesienia własności.
Przed podpisaniem aktu musicie uzgodnić wartość nieruchomości oraz sposób rozliczenia. Możecie także ustalić termin przekazania mieszkania i opróżnienia lokalu przez osobę, która przestaje być jego właścicielem. Nie musicie od razu dzielić całego majątku. Umowa może obejmować wyłącznie mieszkanie, a pozostałe składniki majątku możecie rozliczyć później. Takie rozwiązanie sprawdza się, gdy osiągnęliście porozumienie dotyczące nieruchomości, ale nadal ustalacie podział oszczędności lub innych rzeczy. Jeśli nie możecie dojść do porozumienia, pozostaje postępowanie sądowe. Sąd rozstrzygnie wtedy o sposobie podziału majątku, uwzględniając okoliczności sprawy i prawa każdego z byłych małżonków.
Czy przekazanie mieszkania po rozwodzie wymaga spłaty drugiego małżonka?
Spłata nie zawsze jest obowiązkowa. Wszystko zależy od Waszych ustaleń oraz sposobu rozliczenia wspólnego majątku. Możecie uzgodnić przekazanie mieszkania jednej osobie bez obowiązku zapłaty na rzecz drugiej. Jeśli jednak zdecydujecie się na spłatę, jej wysokość powinna uwzględniać wartość mieszkania i przysługujące Wam udziały. Znaczenie mogą mieć również wcześniejsze nakłady z majątku osobistego na wspólną nieruchomość.
Przykładowo, jeśli mieszkanie jest warte 600 000 zł, a udziały są równe, punktem wyjścia może być spłata 300 000 zł. Ostateczna kwota zależy jednak od pozostałych rozliczeń i przyjętych ustaleń. W akcie notarialnym można określić termin spłaty, sposób przekazania pieniędzy oraz zabezpieczenie zapłaty. To szczególnie istotne, gdy jedna osoba przejmuje nieruchomość od razu, ale zobowiązuje się zapłacić drugiej dopiero po kilku miesiącach.
Jakie dokumenty są potrzebne do przekazania mieszkania po rozwodzie?
Przygotowanie dokumentów najlepiej rozpocząć przed umówieniem terminu podpisania aktu. Notariusz musi sprawdzić stan prawny nieruchomości oraz potwierdzić, że byli małżonkowie mogą dokonać planowanego podziału. Przede wszystkim potrzebne będą ważne dokumenty tożsamości obojga byłych małżonków oraz prawomocny wyrok rozwodowy. Jeśli wspólność majątkowa ustała wcześniej, na przykład wskutek zawarcia intercyzy, należy przedstawić również odpowiedni dokument.
Notariusz będzie potrzebował numeru księgi wieczystej mieszkania i dokumentu potwierdzającego jego nabycie. Może nim być wcześniejszy akt notarialny zakupu nieruchomości. Jeżeli przedmiotem podziału jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, konieczne może być przedstawienie zaświadczenia ze spółdzielni mieszkaniowej. Zakres dokumentów zależy od rodzaju prawa do mieszkania i jego sytuacji prawnej.
Przed wizytą przygotujcie także informacje dotyczące ustalonej wartości mieszkania, ewentualnej spłaty oraz terminu wydania nieruchomości. Jeśli lokal obciąża hipoteka, potrzebne będą również informacje o kredycie. Dokładny wykaz dokumentów ustala notariusz po zapoznaniu się ze sprawą. Dzięki temu możecie uniknąć braków, które uniemożliwiłyby podpisanie umowy w zaplanowanym terminie.
Co z mieszkaniem po rozwodzie, jeśli nadal spłacacie kredyt hipoteczny?
Przekazanie mieszkania jednemu z byłych małżonków nie oznacza automatycznego przejęcia całego kredytu hipotecznego. To dwie odrębne kwestie. Jeżeli oboje podpisaliście umowę kredytową i odpowiadacie solidarnie za zobowiązanie, bank nadal może żądać spłaty od każdego z Was. Nawet jeśli mieszkanie stanie się wyłączną własnością jednej osoby, drugi kredytobiorca nie zostaje automatycznie zwolniony z długu.
Możecie ustalić między sobą, że raty będzie regulować osoba, która przejmuje nieruchomość. Takie porozumienie nie zmienia jednak uprawnień banku wynikających z umowy kredytowej. Jeśli chcecie, aby tylko jeden z byłych małżonków odpowiadał za kredyt, musicie uzyskać zgodę banku na odpowiednią zmianę zobowiązania. Bank może wcześniej zbadać zdolność kredytową osoby, która ma samodzielnie spłacać zadłużenie.
Hipoteka również nie znika z księgi wieczystej wskutek podziału majątku. Dlatego przed podpisaniem aktu notarialnego najlepiej ustalić z bankiem możliwość przejęcia kredytu. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której tracisz własność mieszkania, ale nadal odpowiadasz za jego finansowanie.
Ile kosztuje przekazanie mieszkania po rozwodzie u notariusza?
Koszt umowy o podział majątku zależy przede wszystkim od wartości majątku objętego czynnością oraz zakresu dokumentów. Wynagrodzenie notariusza określa taksa notarialna, której maksymalne stawki regulują przepisy. Do kosztów mogą dojść opłaty za wypisy aktu notarialnego oraz opłaty sądowe związane ze zmianą wpisu w księdze wieczystej. Ostateczną wysokość wydatków można ustalić po przedstawieniu dokumentów i warunków podziału.
Osobną kwestią są podatki. Sam podział majątku wspólnego po rozwodzie co do zasady nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC). Przychody wynikające z takiego podziału, w tym otrzymane spłaty, nie podlegają także przepisom ustawy o PIT. Znaczenie ma jednak rzeczywista treść umowy. Jeżeli oprócz podziału majątku dokonujecie innych czynności, ich skutki podatkowe mogą wyglądać inaczej. Po podpisaniu aktu notarialnego osoba, której przypadło mieszkanie, uzyskuje wyłączne prawo własności zgodnie z treścią umowy. Notariusz zamieszcza także odpowiedni wniosek o zmianę wpisu właściciela w księdze wieczystej.
Jeśli planujesz przekazanie mieszkania po rozwodzie jednemu z małżonków, możesz skontaktować się z Kancelarią Notarialną Marcina Kubiaka w Zgierzu. Przed wizytą ustalisz, jakie dokumenty będą potrzebne i jakie koszty wiążą się z przygotowaniem aktu notarialnego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można przepisać mieszkanie na byłego małżonka bez jego obecności u notariusza?
Tak, w określonych sytuacjach jedna ze stron może działać przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo do zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego.
Czy można przekazać mieszkanie po rozwodzie bez spłaty?
Tak. Jeśli byli małżonkowie osiągną porozumienie, mogą ustalić podział majątku bez spłaty. Notariusz powinien jednak wcześniej ocenić treść umowy i jej skutki prawne.
Czy do przekazania mieszkania po rozwodzie potrzebny jest wyrok sądu o podziale majątku?
Nie, jeśli oboje zgadzacie się na warunki podziału. Wystarczy odpowiednia umowa notarialna. Wyrok sądu o podziale majątku jest potrzebny, gdy nie możecie samodzielnie uzgodnić sposobu rozliczenia.
Czy po rozwodzie można przekazać mieszkanie tylko jednemu małżonkowi, jeśli są dzieci?
Tak. Sam fakt posiadania wspólnych dzieci nie wyklucza podziału mieszkania. Trzeba jednak uwzględnić istniejące prawa do korzystania z lokalu oraz ewentualne rozstrzygnięcia sądu.
Czy istnieje termin na podział mieszkania po rozwodzie?
Nie ma ogólnego terminu, w którym musicie dokonać podziału majątku wspólnego po rozwodzie. Możecie przeprowadzić go także kilka lat później. Niektóre związane z nim roszczenia majątkowe mogą jednak podlegać odrębnym ograniczeniom.
